Warunki inkubacji jaj w inkubatorze

Inkubator przydaje się wtedy, gdy chcemy uzyskać pisklęta w konkretnym terminie a żadna kura nie kwoczy lub gdy kura porzuci jaja tuż przed planowanym wylęgiem. W takiej sytuacji inkubator pozwala uratować lęg. To rozwiązanie sprawdza się również przy inkubacji jaj tych ras ptaków, które niechętnie decydują się na potomstwo. Podczas inkubacji należy zachować określone warunki, które zależą od konkretnego gatunku.

Temperatura i wilgotność

W inkubatorze opisanym w poprzednim poście Budowa inkubatora do jaj krok po kroku temperaturę ustawia się na termoregulatorze w zależności od gatunku ptaków. W przypadku jaj kurzych zakres wynosi 37,4–37,8°C.
Gdy temperatura spadnie poniżej dolnej granicy, uruchamia się kabel grzewczy i wentylator. Po osiągnięciu górnej wartości system wyłącza się, co zwykle trwa to kilka sekund. Następnie temperatura przez kilka minut utrzymuje się w zakresie, po czym cykl się powtarza.

Dla jaj kurzych wilgotność powietrza powinna wynosić około 45–50%. Reguluje się ją wielkością podstawek z wodą, którą umieszcza się pod tacą z jajkami. Gdy wilgotność jest zbyt wysoka wilgotność należy dać mniejszą podstawką, natomiast gdy wilgotność utrzymuje się na zbyt niskim poziomie należy zwiększyć średnice podstawki.

Jaja kurze inkubuje się 21 dni.

Wybór i przygotowanie jaj

Jaja przeznaczone do inkubacji powinny być możliwie czyste. Kilka dni przed ich zbieraniem warto wymienić ściółkę w gniazdach i zadbać, aby kury nie chodziły po błocie.
Jeżeli jaja są zabrudzone, można je delikatnie przetrzeć wilgotną ściereczką bez używania detergentów bezpośrednio przed umieszczeniem w inkubatorze.

Jaja powinny być świeże, zbieranie maksymalnie do 7 dni, przechowywanie w temperaturze 10–15°C, w miejscu suchym, bez dostępu dzikich zwierząt.

Podstawą wylęgu jest zapłodnienie jaj, dlatego w stadzie musi znajdować się kogut. Przyjmuje się, że 1 kogut wystarcza na ok. 15 kur. Zarówno nadmiar, jak i niedobór kogutów obniża skuteczność zapłodnienia.

Obracanie jaj

Przed włożeniem do inkubatora warto zaznaczyć jajka z jednej strony (np. kreską lub krzyżykiem). Dzięki temu łatwo kontrolować obrót. Przez pierwsze 18 dni jajka obraca się dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Należy robić to delikatnie, zmieniając ich położenie o 180°. Obracanie zapobiega przywieraniu zarodka do skorupki.

Prześwietlanie jaj

Po 7 dniu należy prześwietlić jaja. Jeżeli widoczna jest sieć żyłek i ciemny punkt to świadczy to o prawidłowym rozwoju. Całe jasne jajko świadczy o brak rozwoju. Takie jajko należy usunąć i zakopać w ziemi.

Drugie prześwietlanie wykonuje się około 14 dnia. Zarodek powinien być wyraźnie większy niż przed tygodniem, oraz zauważalne powinny być jego ruchy. Jajka z obumarłym zarodkiem należy usunąć, aby nie szkodziły pozostałym.

W jajach o ciemnej skorupce obserwacja jest trudniejsza, dlatego ważna jest różnica między ciemną częścią jaja a pęcherzykiem powietrznym znajdującym się na bardziej zaokrąglonym czubku jaja.

Ostatnie dni i klucie

Po 18 dniu przestaje się obracać jaja. Można wtedy zwiększyć wilgotność do 50–60%. Zapobiega to zbyt szybkiemu wysychaniu błony wewnątrz jajka, co ułatwia klucie.

Podczas ostatniego obracania warto położyć na siatce ręcznik papierowy, dzięki czemu pisklęta mają lepsze warunki do obsychania a skorupki nie spadają na dno, co pozwala na zachowanie higieny.

Pierwsze klucie może rozpocząć się około 20 dnia, a największa intensywność przypada na 21 dzień. Nie należy pomagać pisklęciu w wydostaniu się ze skorupki, ponieważ można uszkodzić żyłki znajdujące się pod skorupką a które mogły nie zostać jeszcze oddzielone od układu krwionośnego młodego ptaka. Spowodować by to mogło śmierć pisklęcia. Po wylęgu pisklę pozostaje w inkubatorze 2-3 godziny, aż obeschnie, a następnie trafia do odchowalnika pod sztuczną kwokę.

Odchów piskląt po wylęgu

Alternatywą dla tradycyjnych żarówek jest płyta grzewcza z regulacją wysokości. Jest bardziej energooszczędna, bezpieczniejsza i zmniejsza ryzyko pożaru. Szczegóły dotyczące odchowu piskląt opiszę w osobnym wpisie.

Inkubacja innych gatunków ptaków

W domowym inkubatorze można kluć również inne gatunki. Schemat pozostaje podobny i na 3–4 dni przed wylęgiem przestaje się obracać jaja. W zależności od gatunku zmieniają się jednak parametry:

• Kaczki — 28 dni, 37,4–37,8°C, wilgotność 50–55%, przy kluciu 60–70%
• Gęsi — ok. 30 dni, parametry zbliżone do kaczek
• Przepiórki — 17 dni, 37,6–37,9°C, wilgotność 45–50%, przy kluciu 50–60%
• Pawie — ok. 29 dni, parametry podobne do przepiórek

Higiena po inkubacji

Po zakończeniu inkubacji warto dokładnie wyczyścić inkubator i zdezynfekować jego wnętrze. Drzwiczki należy zostawić otwarte, aby nie rozwijały się w środku grzyby lub inne patogeny. Zabiegi te są niezwykle istotne, aby kolejna inkubacja była pomyślna a pisklęta zdrowe.

 

Dzięki zachowaniu odpowiednich warunków inkubator pozwala planować lęgi, ratować porzucone jaja i rozwijać przydomową hodowlę w bardziej przewidywalny sposób. Nie należy się jednak zniechęcać, że po włożeniu np. 30 jaj uzyskało się jedynie 20 piskląt. To normalne, że część jaj jest niezalężona, a część mimo początkowego rozwoju prowadzi do obumarcia zarodka, czy nie wykluciu się pisklęcia. Tak działa naturalna selekcja i najsłabsze geny są eliminowane na początku swojej drogi. Jest to przykre, ale konieczne dla zachowania zdrowia i siły całego gatunku.